Kadınlarda istemsiz idrar kaçırma oldukça sık görülen bir sorundur. Kadınların %25 ile 45’inin öksürürken ya da hapşırırken idrar kaçırdığı rapor edilmektedir. Kadınlarda idrar kaçırma bu kadar yüksek sıklıklarda görülmesine rağmen idrar kaçırma şikayeti ile başvurular bundan daha az görülmektedir. İdrar kaçırma şikayeti ile başvuruların bu kadar sık olmamasının nedeni ya insanların bu durumu yaşlılık ile ilgili normal bir süreç olarak görüp tedavi için arayışa girmemeleri ya da tedavisinin olmadığını düşünerek çaba harcamamaları olarak görünmektedir. Pek çok hasta kadın hastalıkları ve doğum muayenesi sırasında bile bu yakınmadan bahsetmemekte ancak sorgulama ile bu durum anlaşılmaktadır.

İdrar kaçırma neden ortaya çıkar?

İdrar böbreklerde yapıldıktan sonra üreter adı verilen kanallar ile idrar torbasına birikir. İdrar torbasında idrar birikimi belli bir seviyeye ulaşınca idrar torbası (mesane) içindeki basınç belli bir seviye dolgunluk oluştuktan sonra artmaya başlar. Artan basınç belli bir düzeye ulaşınca da beynimize mesaneden uyarılar gider ve idrar torbasının dolduğu ve boşaltılması gerektiği hususu beyin tarafından algılanır. Bu aşamada eğer uygun koşullar var ise idrar yapmaya gidiler ve mesane içi basıncı daha da arttırılarak (ıkınma) mesane çıkışındaki basınç da düşürülerek idrar akışı sağlanır. Mesanenin dolu olduğu anlaşılmasına rağmen uygun koşullar yok ise (tuvalete gidememe, uygun ortam bulunmaması vb.) o zaman idrar torbası daha da genişlemekte içerisindeki basınç düşürülmekte ve mesane çıkışındaki basınç arttırılarak idrar mesanede birikmeye devam ettirilmektedir. İdrar yapma işleminin normal işleyişi bu şekilde iken (biz istediğimiz zaman idrar yapabilme istediğimiz zaman da idrarı mesanede tutabilme) bazı durumlarda istemsiz olarak idrar dışarıya kaçabilmekte, bu duruma tıpta üriner inkontinans adı verilmektedir.

İdrar kaçırma tek tip midir? Çeşitleri var mıdır?

İdrar kaçırma (üriner inkontinans) birden fazla şekilde ortaya çıkabilmektedir. Bunlar:

  1. Stres Üriner İnkontinans (Öksürürken hapşırırken gülerken yani karın içi basıncı artınca idrar kaçırma). Burada sorun karın içinin ani artışı ile birlikte idrar torbasının boynunun da normal pozisyonunu kaybetmesi ve idrar çıkışının istemsiz olarak engellenememesidir. Sık görülen idrar kaçırma nedenlerindendir.
  2. Urgency Üriner İnkontinans (Acil İdrar Kaçırma): Yukarıda sayılan idrar kontrolü mekanizmasının bozulmasına bağlı ortaya çıkmaktadır. Kişi idrar torbasının dolduğunu hissettiği anda idrarını boşaltmaya giderken genellikle yolda (tuvalete giderken) idrarını kaçırmaktadır. İstemsiz olarak mesane çıkışında basınç artışı sağlanamamakta ve idrarın içerde bir süre daha kalması için idrar torbasında gevşeme ve basınç düşürülmesi sağlanamamaktadır. Bu durum da sık karşılaşılan idrar kaçırma tiplerinden birisidir.
  3. Mix Üriner İnkontinans: Yukarıda anlatılan iki tip idrar kaçırma durumunun birlikte görülmesidir. Sık karşılaşılan idrar kaçırma tiplerinden biridir.

Üriner İnkontinans (İstemsiz İdrar Kaçırma) tanısı nasıl konulur?

İdrar kaçırma tanısı muayene sırasında mesane dolu iken hastanın karın içi basıncı arttırılarak (öksürme, ıkınma vb.) konulabilir. Bu genellikle stres üriner inkontinansa işaret edecektir. Bu muayene sırasında mesane boynunun hareket edip etmediği de pamuklu çubuk yardımı ile (Q tip test) kontrol edilebilir. Bu test hastaların ameliyattan fayda görüp görmeyeceği hakkında da fikir vermektedir. Urgency ya da mix idrar kaçırma ile ilgili tanı için ürodinamik testler de yardımcı olmaktadır. İdrar yolu enfeksiyonu gibi durumlar da idrar kaçırma için risk faktörü olabileceğinden enfeksiyon varlığı açısından da değerlendirme yapmak yararlı olacaktır.

İdrar kaçırma önlenebilir mi? Tedavisi var mıdır?

İdrar kaçırma için risk faktörü olabilecek durumlardan kaçınılması (Obezitenin önlenmesi, sigara kullanımının bıraktırılması, özellikle zor doğumların önlenmesi, sürekli karın içi basıncını arttıran durumların ortadan kaldırılması) önleyici yaklaşım olarak tercih edilen bir durumdur ve hastalığın oluşumunun önlenmesi her zaman olduğu gibi oluşan bir hastalığı tedavi etmekten daha çok tercih edilecektir. Kegel egzersizleri gibi egzersizler pelvik taban yapılarının güçlendirilmesine ve idrar çıkılı kontrolüne yardımcı olacaktır. Urgency (acil) idrar kaçırma durumlarında ve aşırı aktif mesane varlığında genellikle ilaç tedavileri yarar sağlamaktadır. Stres üriner inkontinans (öksürürken hapşırırken idrar kaçırma) mesane boynu hareketliliği ile birlikte genellikle cerrahi müdahale gereken durumlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

İdrar kaçırma ameliyatları nelerdir? Nasıl yapılır?

Stres üriner inkontinansın cerrahi tedavisinde hem vajinal hem de abdominal yoldan yapılan çok sayıda ameliyat yöntemi mevcuttur. Vajinal yoldan yapılan ameliyatlarda genellikle sentetik bir yama idrar torbasının öksürünce aşağıya inen kısmına (mesane boynu) destek olarak konulmakta ve öksürünce aşağıya inmesini engellemektedir. Abdominal yoldan gerçekleştirilen ameliyatlar da aynı mantık ile çalışmakta ve idrar torbası boynunun aşağıya kaymasını engellemek için uygulanmaktadır. Abdominal (Karından) yapılan ameliyatlar hem hastanın karnını açarak (açık cerrahi) hem de hastanın karnını açmadan kamera yardımı ile (laparoskopik, endoskopik) yöntemlerle gerçekleştirilebilirler. Hangi hastaya hangi ameliyatın yapılacağı idrar hastanın ve hekimin istişaresi ile karar verilmektedir.

İdrar kaçırma ameliyatlarının riskleri var mıdır?

Her ameliyatta olduğu gibi idrar kaçırma ameliyatlarının da az da olsa beraberinde getirdiği riskleri mevcuttur. Kanama, kesi yerinde enfeksiyon, entübasyona bağlı akciğer sorunları ile pıhtı atması vb. genel ameliyat riskleri olduğu gibi, bu tür ameliyatlara bağlı mesane yaralanması, üreter yaralanması, üretra yaralanması, işlemden sonra idrar yapmakta zorlu, bazen istemsiz idrar kaçırmanın devam etmesi (başarısızlık ya da urgency inkontinans başlaması) gibi sorunlar az da olsa bu tür ameliyatlardan sonra ortaya çıkabilmektedir.

Düşüncelerinizi bizimle paylaşabilirsiniz.

Sosyal Medya'da paylaşabilirsiniz.

Share on whatsapp
WhatsApp
Share on facebook
Facebook
Share on pinterest
Pinterest
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Scroll to Top