Rahim sarkması, idrar torbası sarkması ve bağırsakların vajinadan dışarıya sarkması Pelvik Organ Prolapsusu olarak isimlendirilmektedir. Normalde rahim, idrar torbası ve bağırsaklar karın içerisinde bulunan organlardır. Bu organların dışarı ile bağlantıları pelvik taban adı verilen ve kas ve bağ dokusundan oluşan en alttaki destek yapıdan dışarıya açılan delikler sayesinde sağlanır. Bu şekilde idrar  torbasının boşaltılması ve idrarın dışarı akıtılması, vajen sayesinde adet kanamaları ve gebelik, doğum gibi olaylari anus sayesinde de dışkılama mümkün olmaktadır. Bu doğal deliklerin etrafını saran kas ve bağ dokularındaki zayıflık, normalde pelviste yani karın içerisinde olması gereken organların aşağıya dışarıya doğru sarkmasına ortam hazırlar. Pelvik taban denilen dokulardaki gevşemeye neden olan zor doğumlar, iri bebeklerin vajinal yolla doğması, sürekli öksürük, ağır kaldırma gibi karın içi basıncını artıran faktörler ile obezite ve sigara içimi gibi faktörler bu pelvik tabanda zayıflıklara neden olarak pelvik organların aşağıya yani vücudun dışına sarkmasına zemin hazırlarlar. (Şekil 1).

(Şekil 1) Pelvik organların (rahim, idrar torbası, rektum ve vagina) şematik görünümü (https://www.yourpelvicfloor.org/media/Turkish-Pelvic-Organ-Prolapse’dan adapte edilmiştir)
Şekil 2. Vajenden dışarıya sarmış mesane (idrar torbası), rahim (uterus) ve barsak (rektum) şematik figür (https://www.yourpelvicfloor.org/media/Turkish-Pelvic-Organ-Prolapse)’dan adapte edilmiştir.

Pelvik organlar neden sarkar?

Hiç doğum yapmamış olan hanımlar, sezaryen ile doğum yapmış hanımlar, sigara kullanmayan, obes olmayan, sürekli ağır kaldırmayan ve kronik öksürükleri olmayan hanımlar pelvik organ prolapsusu için daha az riski grupta iken, bunun tersi durumlar sarkmalar için risk artışı ile birliktedirler. Burada esas belirleyici faktör kasların ve bağ dokusunun sağlam ve dayanıklı olup olmaması ile birlikte bu sağlamlığı zayıflatacak travmatik olayların ya da süreçlerin (zor doğum, sürekli ağır kaldırma, sürekli öksürük vb) mevcut olup olmadığıdır. O nedenle rahim sarkması, idrar torbası sarkması ve bağırsak sarkması bir açıdan da kişilerin yaşam tarzı ile de ilgili bir durumdur.

Total Pelvik Organ Prolapsusu (rahim, idrar torbası ve barsak) sarkması nedeniyle opere ettiğimiz (sakrokolpopeksi: vajen tepesinin sakrum promontoriumuna asılması ameliyatı) olgunun ameliyat öncesi, ameliyat sırasında sentetik yama ile vajen tepesinin sakrum promontoriumuna asılması ve ameliyat bitiminde resimleri)

Rahim Sarkması, İdrar Torbası Sarkması ve Rektum (bağırsak) Sarkması ne tür şikayetlere neden olur?

Rahim idrar torbası ve bağırsak (rektum) sarkması bir taraftan genel, diğer taraftan da sarkan organa ve dolayısıyla bulunduğu konuma göre şikayetlere neden olacaktır. İdrar torbası önde bulunduğu için vajina girişinde önden ele gelen yumuşak bir kitle şeklinde ilk olarak şikayetlere neden olacaktır.  Vajinadan sarkan kitle nedeniyle cinsel ilişki sırasında ağrı ve bazen de öksürünce hapşırınca idrar torbasının boynunun aşağıya doğru hareket etmesi nedeniyle istemsiz idrar kaçırma bazen de işemede zorluk, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ve vajinitler gibi şikayetlere neden olabilir. İdrar torbasındaki sarkma ileri derecede ve uzun yıllar devam ederse, böbreklerden idrarı idrar torbasına getiren kanallarda (üreter) akımın zorlaşmasına ve bu kanallarda birikerek böbrek hasarına kadar varan sorunlara da neden olabilmektedir. Orta kısımdaki rahmin sarkması da yine vajinadan sarkan kitle hissi, vajinada genişleme, cinsel ilişki sırasında ağrıya neden olabilir. Arka taraftaki rektumun sarkması da benzer şekilde vajinada kitle hissi, vajinada genişleme, barsak boşalmasında zorluklar ve bu nedenle kabızlık gibi yakınmalara neden olabilir (Şekil 2). Sarkma varlğı başlı başına kişilerin yaşam standardını düşüren ve konforsuzluğa neden olmaktadır. Beraberinde idrar kaçırma, idrar yapmada zorluk, sürekli vajinada enfeksiyon ve kuruluk, cinsel ilişki sırasında ağrı hayatı oldukça çekilmez hale getirmektedir. Ne var ki pek çok hasta bu durumun yaşlanma ve doğum olaylarının doğal bir parçası olduğunu düşünmesi ve kabullenmesi, tedavisinin mümkün olduğuna dair bilgiden yoksun olmaları, doktora böyle bir şikayet ile başvurmalarını ayıpmış gibi değerlendirmeleri nedeniyle bu sorunu olan hastaların çok önemli bir kısmının tedavi için arayışa girmelerini engellemektedir. Oysa uzamış insan ve hanım ömrü ve bu tür sorunların oldukça etkili tedavi yöntemlerinin mevcut olması, bu şikayetleri olan hastaların tedavi olmaları durumunda ömür boyu sürecek konforlu bir yaşama sahip olmalarına imkan sağlamaktadır. (Şekil 2).

Rahim Sarkması, İdrar Torbası Sarkması ve Bağırsak Sarkması (Pelvik Organ Prolapsusu) Nasıl Tedavi Edilir?

Rahim, idrar torbası ya da barsak sarkması ortaya çıktıktan sonra yapılacak işlem doğal olarak ameliyattır. Ameliyat olamayacak hastalarda bireyselleştirilmiş rahatlatıcı yöntemler (pesser vb) denenebilir. Her hastalıkta olduğu gibi Tıp bilimi hastalık olmasını önlemek için koruyucu yaklaşımları ilk önce benimser. Bu nedenle sarkma olmadan önce ve sarkma olmasın diye bazı hususlara dikkat etmek ile önlemek olasıdır. Sürekli karın içi basıncını artıran öksürük, ağır kaldırma gibi davranışlardan uzak durulması, zor doğumlar ile pelvik yapıların hasarının önlenmesi, sigara, obezite gibi pelvik kaslarda zayıflama ile birlikte görülen durumların önüne geçilmesi rahim ya da idrar torbası ve barsakta sarkmaların oluşmasını engellemeye yardımcı olabilir. Ayrıca pelvik kasları güçlendirmeye yarayan Kegel egzersizleri gibi egzersizler, iyi adapte olunabilirse sarkma oluşmasını yavaşlatabilir, engelleyebilir. Bunun dışında klinik olarak düzeltilmeyi gerektirecek sarkmaların varlığı ameliyat gerektirecektir.

Rahim, idrar torbası ve bağırsak sarkmaları durumunda yapılabilecek pek çok cerrahi müdahale seçeneği bulunmaktadır. Bu ameliyatların bir kısmı vajinal yoldan bir kısmı da abdominal yoldan (karından) gerçekleştirilebilir. Abdominal yoldan gerçekleştirilen operasyonlar da açık cerrahi ya da kapalı (laparoskopik) cerrahi ile gerçekleştirilebilir. Sarkma ameliyatlarının bir kısmında sentetik yamalar kullanılırken bir kısmında yamalar kullanılmamaktadır. Pek çok yoldan ve pek çok farklı ameliyat seçenekleri arasında hasta için en uygun tedavinin ne olduğuna karar vermek uygun olacaktır. Vajinal yoldan gerçekleştirilen ameliyatlar karından (abdominal) ameliyatlara göre tekrarlama riski biraz daha yüksek olarak bildirilen ameliyatlardır. Abdominal yoldan yapılan ameliyatlar içerisinde ömür boyu tekrarlama riski oldukça düşük olan ameliyat yöntemleri mevcuttur. En uygun ameliyatın hangisi olduğu hususu hastanın durumuna ve cerrahın tecrübesine göre belirlenmektedir.

Konu ile ilgili yayımlanmış yurt dışı makalelerimiz:

Effect of reproductive characteristics, body mass index, and anterior/posterior vaginal compartment defects on the short-term success of abdominal sacrocolpopexy.

Çağlar M, Erkal NB, Isenlik BS, Özdemir Ö, Yavuzcan A, Üstün Y, Kumru S.J Obstet Gynaecol. 2015;35(5):512-6. doi: 10.3109/01443615.2014.970525.PMID: 25356618

Düşüncelerinizi bizimle paylaşabilirsiniz.

Sosyal Medya'da paylaşabilirsiniz.

Share on whatsapp
WhatsApp
Share on facebook
Facebook
Share on pinterest
Pinterest
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Scroll to Top